Zapalenie dziąseł i paradontoza – objawy, przyczyny i leczenie

Zdrowe dziąsła są jasnoróżowe, jędrne i nie krwawią. Mimo to wiele osób uważa, że odrobina krwi w umywalce po myciu zębów to coś normalnego. Tak nie jest. Krwawiące dziąsła to sygnał organizmu, że bakterie zbyt długo zalegają wzdłuż brzegu dziąseł. Dobra wiadomość jest taka, że w większości przypadków proces ten można odwrócić. Zła – paradontoza, kolejny etap tej samej choroby, jest jedną z najczęstszych przyczyn utraty zębów u dorosłych. Wyjaśniamy różnicę, co możesz zrobić sam i jak przebiega leczenie.

Czym jest zapalenie dziąseł?

W jamie ustnej żyją setki gatunków bakterii. Nieustannie tworzą one na zębach lepki nalot zwany płytką nazębną. Jeśli płytka nie jest usuwana, dziąsła już po kilku dniach reagują stanem zapalnym: stają się czerwone, obrzęknięte i łatwo krwawią podczas szczotkowania lub nitkowania. To gingiwit.

Płytka, która pozostaje na zębach, ulega mineralizacji pod wpływem składników śliny i zamienia się w kamień nazębny. Kamień ma szorstką powierzchnię, do której łatwo przylega nowa płytka, i nie da się go usunąć szczoteczką w domu. Musi go usunąć higienistka lub dentysta.

Gingiwit jest w pełni odwracalny. Gdy zęby są utrzymywane w czystości, dziąsła goją się bez trwałych uszkodzeń.

Od zapalenia dziąseł do paradontozy

U niektórych osób stan zapalny rozprzestrzenia się w dół wzdłuż korzenia zęba. Układ odpornościowy organizmu zaczyna wtedy niszczyć włókna i kość, które utrzymują ząb na miejscu. Między zębem a dziąsłem tworzy się pogłębiona kieszonka dziąsłowa, w której bakterie czują się jeszcze lepiej, osłonięte przed szczoteczką. To periodontitis, potocznie nazywane paradontozą.

Różnica w stosunku do gingiwitu jest zasadnicza: utracone przyczepienie zęba z reguły się nie odbudowuje. Chorobę można jednak zatrzymać, a im wcześniej zostanie wykryta, tym więcej przyczepu da się zachować.

Paradontoza jest powszechna. Szacuje się, że około czterech na dziesięciu dorosłych ma jakiś stopień paradontozy, a mniej więcej co dziesiąty ma jej ciężką postać.

Objawy, na które warto zwrócić uwagę

• Dziąsła krwawią podczas mycia zębów lub czyszczenia przestrzeni międzyzębowych.
• Czerwone, obrzęknięte lub tkliwe dziąsła.
• Nieprzyjemny zapach z ust lub smak, który nie mija.
• Dziąsła się cofają, przez co zęby wyglądają na dłuższe.
• Zęby, które się ruszają, przesuwają lub pojawiają się między nimi nowe szpary.
• Zgryz wydaje się inny, gdy zaciskasz zęby.

Pamiętaj, że paradontoza często rozwija się bez bólu. U palaczy dziąsła mogą ponadto wyglądać zdrowo i mniej krwawić, ponieważ nikotyna obkurcza naczynia krwionośne i maskuje stan zapalny.

Kto jest najbardziej narażony?

Nalot bakteryjny jest warunkiem rozwoju choroby, ale nie każdy, kto ma płytkę, zachoruje na paradontozę. Na Twoją podatność wpływa kilka czynników:

• Palenie tytoniu to najsilniejszy modyfikowalny czynnik ryzyka. Palacze chorują częściej, choroba postępuje u nich szybciej, a leczenie przynosi gorsze efekty.
• Cukrzyca zwiększa ryzyko, zwłaszcza gdy poziom cukru we krwi jest źle kontrolowany. Zależność działa w obie strony: nieleczona paradontoza może utrudniać kontrolę cukru.
• Dziedziczność. Jeśli Twoi rodzice lub rodzeństwo stracili zęby z powodu paradontozy, Twoje ryzyko jest podwyższone.
• Suchość w jamie ustnej, często wywołana lekami, zmniejsza ochronne działanie śliny.
• Zmiany hormonalne. W ciąży dziąsła silniej reagują na płytkę, co może prowadzić do tzw. ciążowego zapalenia dziąseł.
• Długotrwały stres wpływa na układ odpornościowy, a często także na nawyki higieniczne.

Badania wskazują również na związek między paradontozą a chorobami układu krążenia. Dokładny mechanizm tego związku nie został wyjaśniony, ale to kolejny powód, by poważnie traktować stany zapalne w jamie ustnej.

Jak stawia się diagnozę

Podczas badania dentysta lub higienistka mierzy głębokość kieszonek dziąsłowych cienką, wyskalowaną sondą. Zdrowe kieszonki mają głębokość około jednego do trzech milimetrów. Kieszonki o głębokości czterech milimetrów i więcej, które krwawią podczas sondowania, wskazują na chorobę. Zdjęcia rentgenowskie pokazują, ile kości pozostało wokół każdego zęba. Razem pomiary dają obraz zaawansowania choroby i pokazują, które zęby wymagają leczenia.

Leczenie krok po kroku

1. Informacja i higiena

Leczenie zawsze zaczyna się w domu. Otrzymujesz indywidualny instruktaż, jak czyścić właśnie Twoje zęby, jakie akcesoria są odpowiednie i gdzie trzeba poświęcić więcej czasu. Bez dobrej codziennej higieny żadne leczenie w gabinecie nie da trwałego efektu.

2. Profesjonalne oczyszczanie

Higienistka usuwa płytkę i kamień nazębny zarówno nad brzegiem dziąsła, jak i pod nim, przy użyciu ultradźwięków i narzędzi ręcznych. Powierzchnie korzeni są oczyszczane i wygładzane, aby dziąsło mogło ponownie przylgnąć do zęba. Przy głębokich kieszonkach zabieg wykonuje się w znieczuleniu miejscowym i często dzieli na kilka wizyt.

3. Ocena efektów

Po kilku tygodniach kieszonki mierzy się ponownie. W większości przypadków stają się płytsze, a krwawienie się zmniejsza. Jeśli głębokie kieszonki pozostają, może być potrzebne dodatkowe oczyszczanie lub niewielki zabieg chirurgiczny, aby dotrzeć do złogów głęboko na korzeniu.

4. Leczenie podtrzymujące

Paradontoza to choroba przewlekła, wymagająca dożywotniej kontroli. W zależności od stabilności sytuacji będziesz zapraszany na kontrolę i oczyszczanie co trzy do dwunastu miesięcy. To właśnie regularne leczenie podtrzymujące decyduje w dłuższej perspektywie o tym, czy zęby uda się zachować.

Jak zapobiegać problemom z dziąsłami w domu

• Myj zęby dwa razy dziennie przez dwie minuty pastą z fluorem. Kieruj szczoteczkę w stronę brzegu dziąsła i wykonuj małe ruchy. Szczoteczką elektryczną łatwiej dokładnie wyczyścić zęby.
• Codziennie czyść przestrzenie międzyzębowe. Szczoteczka nie dociera do przestrzeni między zębami, gdzie stan zapalny najczęściej się zaczyna. Szczoteczki międzyzębowe w odpowiednim rozmiarze są najskuteczniejsze tam, gdzie jest miejsce, a nici używa się tam, gdzie zęby stoją ciasno.
• Nie przerywaj, nawet jeśli dziąsła krwawią. Krwawienie wynika ze stanu zapalnego, a nie z tego, że ranisz dziąsła. Przy dokładnej codziennej higienie krwawienie zwykle ustępuje w ciągu jednego–dwóch tygodni.
• Rzuć palenie. Już po kilku miesiącach zdolność gojenia się dziąseł się poprawia.
• Regularnie chodź na przeglądy i do higienistki. Przeczytaj więcej o profilaktyce w naszej klinice.

Najczęstsze pytania o dziąsła i paradontozę

Czy krwawienie dziąseł jest niebezpieczne?

To nie jest stan nagły, ale objaw zapalenia, które należy leczyć. Jeśli krwawienie nie zmniejszyło się po dwóch tygodniach dokładnej higieny, umów się na badanie.

Czy paradontozę można wyleczyć?

Chorobę można zatrzymać i utrzymać pod kontrolą, ale utracony przyczep zwykle się nie odbudowuje. Dlatego wczesne wykrycie jest tak ważne.

Czy paradontoza jest zaraźliwa?

Bakterie mogą przenosić się przez ślinę, ale to, czy choroba się rozwinie, zależy przede wszystkim od indywidualnej podatności i higieny jamy ustnej.

Czy płyn do płukania pomaga?

Płyn do płukania może być uzupełnieniem przez krótki czas, ale nigdy nie zastąpi mechanicznego czyszczenia szczoteczką i szczoteczką międzyzębową. Chlorheksydynę należy stosować tylko przez ograniczony czas, zgodnie z zaleceniem dentysty.

Czy mogę mieć implanty, jeśli chorowałem na paradontozę?

Tak, ale najpierw choroba musi być wyleczona i pod kontrolą. Więcej przeczytasz w naszym poradniku o implantach zębów.