Nagły ból zęba – przyczyny, domowe sposoby i kiedy szukać pilnej pomocy

Ból zęba rzadko pojawia się w dogodnym momencie. Może zacząć się od lekkiej nadwrażliwości i w ciągu kilku godzin przerodzić się w pulsujący ból, przez który nie da się zasnąć. Wyjaśniamy najczęstsze przyczyny, co możesz zrobić sam w oczekiwaniu na pomoc i jakie objawy oznaczają, że trzeba natychmiast szukać pomocy.

Najczęstsze przyczyny bólu zęba

Próchnica, która dotarła do nerwu zęba

Najczęstszą przyczyną jest ubytek tak głęboki, że bakterie drażnią lub zakażają miazgę, czyli nerw i naczynia krwionośne zęba. Na wczesnym etapie ząb reaguje na zimno i słodycze, a ból szybko mija. Gdy stan zapalny postępuje, ból staje się tępy lub pulsujący, długo utrzymuje się po ciepłym napoju i często nasila się po położeniu się. Wtedy zwykle potrzebne jest leczenie kanałowe, aby uratować ząb.

Ropień zęba

Jeśli infekcja rozprzestrzeni się na kość wokół wierzchołka korzenia, tworzy się ropa. Ząb wydaje się wyższy, mocno boli przy zaciskaniu zębów, a dziąsło może być obrzęknięte. Czasem ropień opróżnia się przez mały pęcherzyk na dziąśle i ból chwilowo ustępuje, ale infekcja pozostaje i trzeba ją leczyć.

Pęknięcie zęba

Pęknięty ząb zwykle daje krótki, ostry ból właśnie podczas gryzienia lub przy rozluźnianiu zgryzu. Pęknięcia nie zawsze są widoczne na zdjęciu rentgenowskim i częściej występują w zębach z dużymi wypełnieniami oraz u osób zaciskających lub zgrzytających zębami.

Zęby mądrości

Ząb mądrości, który wyrżnął się tylko częściowo, tworzy pod dziąsłem kieszeń, w której gromadzą się bakterie. Skutkiem może być stan zapalny z obrzękiem, nieprzyjemnym smakiem w ustach i trudnością z otwieraniem ust. Nawracające dolegliwości to częsty powód usunięcia zęba mądrości.

Inne przyczyny

• Wypadnięte wypełnienie lub korona, które odsłaniają wrażliwą zębinę.
• Odsłonięte szyjki zębowe, które reagują na zimno i dotyk.
• Zapalenie dziąseł i paradontoza, które powodują tkliwość, a czasem ropnie na dziąsłach.
• Zaciskanie zębów, które powoduje tępy ból kilku zębów i zmęczenie mięśni żucia rano.
• Zapalenie zatok, które może być odczuwane jako ból górnych zębów trzonowych, zwłaszcza przy pochylaniu się.
• Ból po usunięciu zęba, który nasila się po dwóch–czterech dniach, może wynikać z utraty skrzepu, czyli tzw. suchego zębodołu.

Co możesz zrobić sam

Domowe sposoby mogą złagodzić ból, zanim otrzymasz pomoc, ale nie usuwają przyczyny.

• Przyjmij leki przeciwbólowe bez recepty. Paracetamol i ibuprofen mogą przynieść ulgę. Stosuj się do dawkowania na opakowaniu i przeczytaj ulotkę, ponieważ nie każdy może przyjmować ibuprofen. W razie wątpliwości zapytaj farmaceutę.
• Płucz usta letnią wodą z solą. Łyżeczka soli na szklankę wody może złagodzić podrażnienie dziąseł.
• Ostrożnie oczyść zęby. Resztki jedzenia wciśnięte między zęby mogą powodować zaskakująco silny ból. Użyj nici lub szczoteczki międzyzębowej.
• Chłodź policzek od zewnątrz zimnym okładem owiniętym w ręcznik, po dziesięć minut.
• Śpij z uniesioną głową. Ból często nasila się w pozycji leżącej, ponieważ wzrasta ciśnienie w zębie.
• Unikaj tego, co wywołuje ból, np. bardzo gorących, zimnych i słodkich rzeczy, i gryź drugą stroną.

Dwóch rzeczy należy unikać: nigdy nie przykładaj tabletki przeciwbólowej bezpośrednio do dziąsła, bo może poparzyć błonę śluzową, i nie ogrzewaj policzka, bo ciepło może nasilić infekcję.

Kiedy szukać pilnej pomocy stomatologicznej?

Skontaktuj się z dentystą tego samego dnia, jeśli masz:

• silny ból zęba, którego nie łagodzą leki bez recepty,
• obrzęk dziąsła, policzka lub szczęki,
• ból połączony z gorączką lub ogólnym złym samopoczuciem,
• ząb wybity, obluzowany lub złamany,
• krwawienie po usunięciu zęba, które nie ustaje mimo mocnego zagryzania gazika przez 30 minut.

Zadzwoń pod numer 112 lub natychmiast udaj się na izbę przyjęć, jeśli obrzęk szybko rozprzestrzenia się w stronę oka lub w dół szyi albo jeśli masz trudności z przełykaniem, otwieraniem ust lub oddychaniem. Rozprzestrzeniająca się infekcja zęba może być groźna i wymaga natychmiastowego leczenia.

Wieczorami i w weekendy, gdy Twoja klinika jest zamknięta, możesz zadzwonić na szwedzką infolinię medyczną 1177, aby dowiedzieć się, gdzie jest najbliższy dyżur stomatologiczny.

Nagłe urazy zębów – co robić

Wybity ząb stały

Tu decyduje czas. Trzymaj ząb za koronę, nie za korzeń. Jeśli jest zabrudzony, szybko opłucz go letnią wodą, nie pocierając. Jeśli to możliwe, włóż ząb z powrotem do zębodołu i delikatnie zagryź chusteczkę, aby utrzymać go na miejscu. Jeśli się nie da, włóż ząb do mleka lub trzymaj go w ustach za policzkiem. Natychmiast udaj się do dentysty, najlepiej w ciągu godziny. Zębów mlecznych nie wkłada się z powrotem.

Ułamany ząb

Zachowaj odłamany fragment w mleku lub wodzie i zabierz go ze sobą. Czasem można go przykleić z powrotem. Jeśli nerw jest odsłonięty – widać to jako czerwoną kropkę i bardzo boli – potrzebujesz pomocy tego samego dnia.

Wypadnięte wypełnienie lub korona

Rzadko jest to nagły przypadek, jeśli nie boli, ale umów wizytę w ciągu kilku dni. Zachowaj koronę i zabierz ją ze sobą. Do tego czasu gryź drugą stroną i dbaj o czystość wokół zęba.

Jak wygląda wizyta w trybie pilnym?

Dentysta najpierw zapyta o objawy: kiedy zaczął się ból, co go wywołuje i jaki jest. Następnie bada ząb, często wykonując zdjęcie rentgenowskie i test na zimno, który pokazuje stan nerwu. Celem pilnej wizyty jest postawienie diagnozy i uwolnienie Cię od bólu. Może to oznaczać założenie wypełnienia tymczasowego, usunięcie nerwu jako pierwszy etap leczenia kanałowego, drenaż ropnia lub – jeśli zęba nie da się uratować – jego usunięcie. Antybiotyki nie pomagają na sam ból zęba i są podawane tylko wtedy, gdy infekcja się rozprzestrzenia lub wpływa na ogólny stan zdrowia.

Jak zmniejszyć ryzyko bólu zęba

• Myj zęby dwa razy dziennie pastą z fluorem i codziennie czyść przestrzenie międzyzębowe.
• Regularnie chodź na przeglądy. Próchnicę i pęknięcia wykryte wcześnie można wyleczyć, zanim zaczną boleć.
• Ogranicz podjadanie i słodkie napoje między posiłkami.
• Noś szynę nagryzową, jeśli zaciskasz lub zgrzytasz zębami.
• Używaj ochraniacza na zęby podczas sportów kontaktowych.

Najczęstsze pytania o nagły ból zęba

Czy ból zęba może minąć sam?

Ból może zniknąć, jeśli nerw zęba obumrze, ale nie oznacza to, że problem został rozwiązany. Infekcja pozostaje i może powrócić jako ropień po tygodniach lub miesiącach.

Czy antybiotyki pomagają na ból zęba?

Nie, nie na sam ból. Ból zęba leczy się, usuwając jego przyczynę w zębie.

Dlaczego w nocy boli bardziej?

Gdy leżysz, wzrasta ciśnienie krwi w głowie, a tym samym ciśnienie w objętym stanem zapalnym zębie. Poza tym w nocy mniej rzeczy odwraca uwagę.

Boję się dentysty – co mam zrobić?

Powiedz o tym przy rezerwacji. Nie będziemy się spieszyć, wyjaśnimy każdy krok i zadbamy o skuteczne znieczulenie, zanim zaczniemy.